Ni ma wiarë na tim swiece – ni ma!

Co tu wiele pisac, jeden z pierszich, kaszëbsczich, punkrockòwëch sztëczków zagróny w 1993 rokù w Wejérowsczim Centrum Kùlturë przez karno Betonowe Sandały. Aùtorã tekstu je Frãc Sãdzicczi, nieżëjący ju pòéta ë pisôrz z Rotãbarga pòd Kòscérzëną.

Mùzykòwą jinspiracëją dlô ti kapeli bëłë taczé karna jak Sham 69, Buzzcocks czë Ramones, co letkò jidze ùczëc w jich songach. Pòchòdającé z Grudziąca karno Cela nr 3 graje pëszną pankòwą mùzykã ju òd wicy jak 20 lat! Ë wiedno na nen sóm ôrt, bez niepòtrzebnëch zmianów.

Zaczątk mielë w grëpie Zanik pamięci, chtërna to grëpa pòwsta w 1985 rokù, ju rok pózdni zmienilë miano na brëkòwóné dzysdniowò, a parłącze sã to z awanturama w banie do Torunia òbczas rézë na kòncert ë nieżdóną bëtnoscą w sôdze, prawie w celi numer trzë…

Kwiaty, Spiker, Piwo, Czy to ważne – jô to mògã wiedno czëc (chòc mòjô białka nie lëdô za wiele słëchac ti baro prosti punkòwi mùzë). Czekawé je to, że prawie negò Spikera nie chcą grac ju na gigach, dolmaczą to tim, że nibë nie rozmiją tegò zagrac, ale doch nie je to za drãgô sprawa. Në tak czë sak, terô czëjemë Miasto.

Miasto – człowiek zagubiony…

Dlô niechtërnëch kòmùnista, dlô jinëch punkrockòwi spiéwôk wrażlëwi na spòlëznowé problemë, wiedno bãdący procëm faszyzmòwi, w kòżdërny sztaturze. Chto z naji nie znaje taczich frantówków jak Should I Stay, Or Should I Go, London Calling, Guns Of Brixton czë White Riot? To klasyka nie le blós dlô punkòwców ale téż jinspiracrjô dlô wielu mùzyków, czãsto grôjącëch czësto jinaczi, nie tak punkòwò – mùzykòwie Public Enemy jakò zdrój swòji przédny jinspiracëji wëmieniwôją prawie The Clash.

Joe Strummer ùrodzëł sã w Tërëcczi, jakno John Graham Mellor, syn robòtnika w ambasadze ë bòlnicowi dozérnicë. Chùtkò rozwijała sã ù niegò lubòta do mùzyczi. Ju w 1974 ùsôdzëł swój pierszi band The 101′er, w chtërnym grôle baro widzałégò tedë rythm’n'bluesa. Dwa lata pózdni zagrelë razã z nieznónéma jesz Sex Pistols. To ë pòtaknié na tim kòncerce Micka Jonesa sprawiło, że karno The 101′er przestało jistniec, zôs w drodze béła pòstãpnô grëpa – The Clash.

Karno to grało do 1985 rokù, czedë pò wëdanim platczi Cut The Crap sã rozpadło. W przédnym dzelu przez recenzëje ti (słabi doch) platczi. Joe równak nie skùńczëł z mùzyką ë jesz wiele nagrôł, a nawetka zagrôł w filmach.

Joe Strummer ùmiarté mô w gòdnikù 2002 rokù w swòjim dodomù w Broomfield we Wiôldżi Brëtaniji.

Wideò jaczé móm nalazłé je epitafum dlô Joe Strummera, mùzyka The Clash, pòd kùńc żëcô sparłączonégò z karnã The Mescaleros. Na telediskù òbaczëc mòżemë m.jin. Jima Jarmusha czë Tima ë Larsa z Rancid.

Won’t you help to sing

These songs of Freedom?

Cause all I ever have:

Redemption songs.

Spòkójnô, wëcëszającô, ùspòkòjiwnô, czarzącô – tak mòże rzec ò piesniach nieżëjącégò ju hawajsczégò spiéwaka Israela Kamakawiwo’ole. Chòc żëcé nie bëło dlô niégò lëtczé, béł nadzwëkòwim òptimistą a jegò dokazë do dzysô są chãtno czëté czë, dzãka m.jin. jinternetowi, òbzéróné mést na całim swiece.

Na nen czas nôzymkù bédëjã Dzes nad tãczą z bëlnym dodôwkã jaczim na gwës je wersëja Izégò Jaczi snôżi je nen swiat (What a wonderfull world).

Dzes nad tãczą
tam wesok
je zemia, ò jaczi móm czëté
czedës w żużonce

Dzes nad tãczą
niebò je mòdré
a sniénia ò jaczich mòżesz le snic
tam mògą sã zjiscëc

Dzes nad tãczą
mòdré ptaczi lôtają
A czej òne mògą przelecec
To dlôcze ni mògã jô?

Szukającë w bòkadnëch dostónkach serwisu youtube za fejn mùzyką, òsoblëwie tą z Japòńsczi móm nalazłé band Ore Ska Band.

Miono karna je dosc czekawé. Zdrząc do słowarza mòżemë òbaczëc, że òznacziwô Mòjé Karno Ska, ale gôdóné blós w chłopsczim jãzëkù, òsoblëwie tim baro prostim, sërim. Në, le w karnie są sómé białczi! A japòńsczé białczi gôdają kąsk jiné słowa jak jich chłopi, dzãka czemù nôùka tegò jãzëka je dosc drãgô dlô zwëkòwégò miészkańca Eùropë. Żebë jesz bëło cãżi, to wôrt je dodac, że słowa zanolégają téż òd sztatusa gôdającégò ë tegò do kògò sã gôdô. Ë tak “jô” to mòże bëc watakushi, watashi, atashi (białczi le tak gôdają), boku (knôpi tak gôdają), ore (blós knôpi) – ë to jesz nie kùńc! Piérszé z nëch słowów je baro òficjalné, slédné je baro sëré, gôdané np. bez japòńsczich mafiozów z Yakuzë (chòc nie le blós). To, że dzéwùs w Japòńsczi gôdô òrdinarnym jãzëkã to efekt kùlturowi zmianë młodi generacëji. Në to tëli ò mionie karna, bò doch ni miało bëc ò jãzëkù!

Ladies and Gentelmen! Ore Ska Band w sztëczkù Hana no suka, czëlë kwiatowé ska.

Ju w łżëwiace mdzemë mòglë w gdińsczim Ùchù ùczëc jeden z lepszich (jo, jo, mòże to je le blós mòjô dba ) karnów hardcore punka Agnostic Front. Wôrt je przëbôczëc, że amerikańsczi HC to òdpòwiesc na eùropejską mùzykã Oi! ë kùńc “prôwdzëwégò” (w sensu niekòmercjowégò) punkrocka.

Agnostic Front je krótkò sparłączony z jinym pësznym karnã Warzone. Zrzëszô jich sprôwa United & Win midze skinheadama (nôleżnicë Warzone, nimò swòjégò latinosczégò pòchòdzënkù są skinheadama) a (hc-)punkama. Ò tim téż w dzélu je w słowach sztëczkù Gotta Go, jaczi móm nalazłé na Youtube.

From the East Coast, to the West Coast – gotta, gotta, gotta go
True sounds of the revolution – gotta, gotta, gotta go
In our harts and in our souls – gotta, gotta, gotta go
United we stay, divided we fall – gotta, gotta, gotta go
oi! oi! oi!

Òd pòrénkù do zôpadu – mùszã, mùszã, mùszã jic
Zwãczi rewòlucëji – mùszą, mùszą, mùszą jic
W najich sercach i najich dëszach – bãdą, bãdą, bãdą szłë
Zrzëszonëma jo!, pòdzélonëma smierc – nót je, nót je, nót je jic!
oi! oi! oi!

Nie dóm wiarë żelë mie chtos rzecze, że czëje le “ambitną” mùzykã, czë “jak punkrocka to punkrocka” Jô téż czasã lëdóm wiesołe frantówczi (jo, jo, téż “Cyndã” czë “Kaszëbsczé Nótë” ), a że za wiele slédnym czasã gòdowëch piesniów tej chcemë le sobie ùczëc sztëczk ò lôtającym hòlandczikù a jegò czekawich przigòdach.

Zëmna Jolka, przeproszajã, nie dlô mie
Czedë ją jô pòprosëł do tanga
To sã zarôzkù zrobił hëc
Sztëre noce dérała balanga!

Dzysdniowi song to amarikańsczé country nagróné bez Johnnegò Casha ë jegò pierszé trio w 1956 rokù. Sztëczk nen òpòwiôda ò lëgòtce zamkłégò za mòrdarstwò człowieka do żecégò na wòlnosce. A wòlnosc tã symbòlizëje bana, chtërné gwizdënk czëje bez mùrë sôdzë… Cash napisôł nen stëczk pòd cëskã filmù Inside the Walls of Folsom Prison (Bënë mùrów sôdzë Folsom) òbczas służbë w amerikańsczim wòjskù w Zôpadnym Berlënie. Ò wëjimkù I shoot a man in Reno / Just to watch him die gôdôł: Jô sôdł z piórã w rãce, mając stôrã bë ùdbac so nôgòrszi òrądz zamòrdowaniô człowiek bez człowieka, a to mie prawie przeszło na mësl. To czëlë mòrderstwò blós dlôtë, żebë òbaczëc jak chto ùmiérô…

And I’d let that lonesome whistle,
Blow my Blues away.

Nie za wiele móm jesz dodóné jamajsczi mùzyczi, dlôtë nót je to zmienic Mój number one ze Słowacczi to karno Polemic grające ska. Chòc nie je to le jedna słowackô grëpa, chtërna rozmie jak grac jamajską mùzã (fejn je téż młodô kapelka Ska2tonics), to wiérã je jedną z tëch nôstarszëch. W tim sztëczkù co móm nalazłé na youtube wëstãpiwô razã z legendą miemiecczi jamajsczëznë, a òsoblëwie ska Dr. Ring – Dingã.

Téż mëszlësz, że Polemic gra fejn ska? Jo, môsz rëcht!

Ot Vinta to rockabillowi band prosto z ùkajińsczëch stepów. Móm jiwer z wëbiérkã jednégò z jich sztëczków. Pò prôwdzë wszëtczé przë wszëtczich jidze sã bëlno bawic. Në a że cos mùszi bëc wëbróné, téj móm przërëchtowóné frantówkã zatitlowóną: Darmôk móm fùl zjôdłé cëbùlów! Barô romantikòwi song…